Over Obsessief Compulsieve Stoornis (OCD/OCS)

Wat is een obsessieve compulsieve stoornis?

Een obsessieve compulsieve stoornis (OCS), ook wel dwangstoornis genoemd, is een stoornis die vaak bestaat uit:

  • Dwanggedachten (obsessies)
  • Dwanghandelingen (compulsies)

Je kunt ook alleen dwanggedachten hebben zonder de dwanghandelingen. Dwanghandelingen komen wel altijd voor in combinatie met dwanggedachten.

OCS valt onder de angststoornissen. Dit komt doordat angst een grote rol speelt bij OCS. Vaak worden de handelingen gedreven door angst voor een gevaarlijke situatie. Bij mensen met een dwangstoornis is de hersenactiviteit verhoogd in de voorste hersenkwabben en in dieper gelegen hersenstructuren. Deze gebieden zijn betrokken bij het formuleren van langetermijnplannen, het reguleren van ingewikkelde motorische gedragingen en het ontwikkelen van abstracte gedachten. Dit zijn functies die betrokken zijn bij het ontstaan van dwanggedachten en dwanghandelingen.

Dwanggedachten (obsessies)

Kenmerken van dwangmatige gedachten zijn dat ze voortdurend terugkeren en ongewenst zijn. Het voelt alsof de gedachten je worden opgedrongen. Vaak maken de gedachten je angstig of je ervaart een gevoel van onrust. Je probeert de dwanggedachten te onderdrukken door bijvoorbeeld een of meerdere dwanghandelingen uit te voeren.

Dwanghandelingen (compulsies)

Dwanghandelingen zijn handelingen of psychische activiteiten die je steeds herhaalt. Je moet bijvoorbeeld van jezelf eerst het aantal ramen tellen van een huis voor je naar binnen gaat. Vaak doe je dit als reactie op je dwanggedachten.

Door bepaalde handelingen uit te voeren, probeer je gevoelens van angst en onrust te verminderen. Of je wilt een bepaalde situatie voorkomen door dwanghandelingen uit te voeren. De dwanghandeling zelf heeft meestal niets te maken met datgene waar je bang voor bent. Door bijvoorbeeld in gedachten het alfabet op te zeggen, voorkom je een ernstige ziekte bij een geliefde.

Een dwangstoornis is tijdrovend en kan je leven beheersen. De aandoening zorgt soms voor lastige situaties op werk of in relaties. Als je OCS hebt, ben je er vaak van bewust dat wat je doet of denkt niet normaal is. Toch ben je voor je gevoel zelf niet bij machten om te stoppen met de dwanghandelingen. Het is daarom belangrijk dat je hulp krijgt voor het behandelen van OCS.

Verschil tussen ritueel en dwangstoornis

Iedereen heeft zo zijn eigen gewoontes of handelingen die niet per se nodig zijn. Je controleert bijvoorbeeld of je de verwarming in huis hebt uitgezet voor je weggaat, terwijl je zeker weet dat je dat gedaan hebt. Dit is normaal gedrag en belemmert je niet in je dagelijks functioneren. Bij een dwangstoornis kijk je niet een paar keer, maar wel tien keer of meer. Lukt het je niet om de bepaalde handeling uit te voeren, dan stapelt het gevoel van angst en onrust zich op en raak je in paniek.

Oorzaak obsessieve compulsieve stoornis

De precieze oorzaak van OCS is niet bekend. Wel zijn er een aantal risicofactoren die tot OCS kunnen leiden:

  • Erfelijke aanleg: als iemand in je familie een dwangstoornis heeft, is de kans groter dat jij ook een dwangstoornis ontwikkelt.
  • Persoonlijke eigenschappen: wanneer je snel angstig bent of graag de controle behoudt, is de kans op een dwangstoornis groter. De dwanggedachten en eventuele dwanghandelingen zijn vaak een manier om met je angst om te gaan. Daarnaast geeft het je een gevoel van controle.
  • Omgevingsfactoren: soms kunnen traumatische of stressvolle gebeurtenissen leiden tot een dwangstoornis. Dit kan bijvoorbeeld door een sterfgeval van een naaste of seksueel misbruik zijn.
Obsessief Compulsieve Stoornis (OCD/OCS)

Vakgebieden


Laatst gewijzigd: 30-6-2020