Cognitieve gedragstherapie

Wat is cognitieve gedragstherapie?

Cognitieve gedragstherapie, kortweg CGT, is een vorm van psychotherapie waarbij zowel gedrag als het denken (cognities) centraal staan.

Zoals de Griekse Epictetus ooit zei: “Het zijn niet de dingen zelf die mensen van streek maken, maar hun denkbeelden erover”. Dat is ook wat de cognitieve gedragstherapie leert: mensen met psychische klachten zoals depressies hebben vaak ‘ongezonde’ overtuigingen, gedachten en gedragingen. De manier waarop zij de wereld waarnemen en interpreteren in combinatie met ‘ongezond’ gedrag, zorgt voor problemen.

Gedragstherapie is dus gericht op verandering op twee fronten:

  • Het veranderen van het problematische gedrag
  • Het veranderen van de gedachten (cognities) en gevoelens die dat gedrag tot nu toe in stand hebben gehouden

Cognitieve gedragstherapie is een van de meest toegepaste behandelingen bij mentale klachten in Nederland en aantoonbaar effectief.

Hoe werkt cognitieve gedragstherapie?

Cognitieve gedragstherapie therapie richt zich op het veranderen van zowel het (problematische) gedrag als de gedachten die tot het gedrag aanzetten of het juist in stand houden. Om dat laatste goed te kunnen doen wordt vaak gestart met registratie-oefeningen. Hierbij ga je de momenten registreren waarop het probleemgedrag zich voordoet. Dit wordt dan uitgebreid met het registreren van de gedachten en gevoelens bij het probleemgedrag.

Het ABC-schema of G-schema

Er wordt vaak gewerkt met het ‘ABC-schema’, of ‘G-schema’. Bij deze oefening registreer je achtereenvolgens:

  • A. Gebeurtenis: de gebeurtenis zoals hij objectief gebeurd is.
  • B. Gedachten: de gedachten die een persoon heeft en interpretatie die hij geeft bij de gebeurtenissen uit A.
  • C. Gevoel/Gedrag: het resultaat in termen van gevoelens of gedrag voortkomend uit de gedachten bij B.

Cognitieve gedragstherapie oefeningen

De registratie-oefeningen vergroten het bewustzijn rondom het problematische gedrag en de gedachten en gevoelens erbij. Hierna volgen oefeningen waarbij je aanleert om op zulke momenten iets anders te doen en vooral om je dan door andere gedachten en gevoelens te laten leiden dan gewoonlijk. Deze oefeningen worden ook wel gedragsexperimenten genoemd. Tijdens een gedragsexperiment zoek je bewust een lastige situatie op met de bedoeling om deze te onderzoeken en te experimenteren met nieuw gedrag. Het gaat er dan vooral ook om dat je leert welke andere gedachten en gevoelens je helpen om je anders te gaan gedragen. 

Ontwikkelingen binnen de CGT

In de loop der jaren zijn er verschillende varianten ontstaan naast de CGT van Aaron Beck en de Rationeel Emotieve Therapie (RET) van Albert Ellis die hierboven globaal beschreven staan. We spreken intussen ook wel van de ‘nieuwe generatie’ van CGT of de ‘derde generatie cognitieve gedragstherapieën’. Deze nieuwe generatie bestaat uit meer aandachts- en acceptatiegerichte cognitieve gedragstherapie. De nadruk ligt hier veel minder op het veranderen van (uitwendig) gedrag of van gedachten, maar veel meer op het anders leren hanteren van ongewenste gedachten en gevoelens.

De volgende varianten zijn voorbeelden van de nieuwe generatie cognitieve gedragstherapieën:

  • Acceptance and commitment therapy (ACT): acceptatiegerichte gedragstherapie met een nadruk op het richten van het gedrag op de individuele waarden van cliënten.
  • Dialectische gedragstherapie: een mengeling van gedragstherapie met zen-boeddhistische invloeden, specifiek voor de borderline-persoonlijkheidsstoornis.
  • Aandachtgerichte cognitieve therapie/Mindfulness based cognitive therapy (MBCT): meditatiegerichte gedragstherapie, met name geschikt voor recidiverende en chronische depressie. Hierbij is het ontwikkelen van een andere houding tegenover problemen het doel.  
  • Functioneel analytische psychotherapie (FAP): procesgerichte cognitieve gedragstherapie met een grote nadruk op het leren van vaardigheden in het hier-en-nu van de therapeutische relatie.

Deze tekst is gecontroleerd door Saskia Lamers van L-psychology.


Gecontroleerd door: Saskia Lamers - L-psychology
Laatst gewijzigd: 16-5-2017 Cognitieve gedragstherapie

Klachten

Cognitieve gedragstherapie wordt gebruikt bij de volgende klachten:


Specialist cognitieve gedragstherapie